Αφυδάτωση: Τι σημαίνει για την υγεία μας

Αφυδάτωση: Τι σημαίνει για την υγεία μας

Συνέντευξη με την Δρ. Καψοκεφάλου Μαρία,
Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Διατροφής του Ανθρώπου
Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου
Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων & Διατροφής
Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Η πρόσληψη νερού είναι απαραίτητη για την υγεία και τη σωστή λειτουργία του οργανισμού μας. Ωστόσο, είναι συχνό φαινόμενο πολλά άτομα να αντιμετωπίζουν προβλήματα αφυδάτωσης με αποτέλεσμα να επιβαρύνουν την υγεία τους.

Σε συνέντευξή με την η Δρ. Καψοκεφάλου Μαρία, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Διατροφής του Ανθρώπου. Μονάδα Διατροφής του Ανθρώπου, Τμήμα Τεχνολογίας Τροφίμων & Διατροφής Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών,  μας απαντά σε ρωτήματα που σχετίζονται με την αφυδάτωση, πως αντιμετωπίζεται και ποια η σχέση της με τη διατροφή.

1. Ποια είναι τα σημερινά δεδομένα για τη σχέση των Ελλήνων με την πρόσληψη νερού;
Καταρχήν κάποιες διευκρινήσεις: Όταν μιλάμε για πρόσληψη νερού μιλάμε όχι μόνον για το πόσιμο νερό, αλλά νερό που περιέχεται σε στερεά τρόφιμα, πόσιμο νερό και ροφήματα. Ο οργανισμός αντιλαμβάνεται όμοιο το νερό που παίρνει από το πόσιμο νερό, ή για παράδειγμα από το καρπούζι, από το τσάι, το παγωτό ή τη σούπα. Η πρόσληψη νερού θα πρέπει να ισορροπεί την απώλεια νερού κυρίως στα ούρα και στον ιδρώτα και, επομένως, όταν ιδρώνουμε χρειαζόμαστε περισσότερο νερό.

Στις μελέτες που ολοκληρώσαμε πρόσφατα στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο βρήκαμε ότι στην Ελλάδα η εξισορρόπηση νερού είναι ικανοποιητική για ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, ιδιαίτερα το χειμώνα.  Δεν είναι ικανοποιητική για ενήλικες ηλικίας 65-80 ετών, αυτή η ομάδα φαίνεται να μην προσλαμβάνει επαρκώς το νερό που χρειάζεται.  Επίσης το καλοκαίρι, βρήκαμε ότι χρειαζόμαστε περίπου 1 λίτρο νερό περισσότερο και ότι περίπου το 10% των ενηλίκων συχνά δεν καλύπτει επαρκώς αυτή την επιπλέον ανάγκη σε νερό.

Δεν μας ενδιαφέρει μόνον η πρόσληψη νερού από τα διάφορα ροφήματα, μας ενδιαφέρουν και οι θερμίδες που περιέχουν.  Μετρήσαμε ότι από τις διάφορες πηγές πρόσληψης νερού, τα ροφήματα καφέ που περιέχουν σιρόπι και σαντιγύ και τα αλκοολούχα ποτά συνεισφέρουν σε πολύ μεγάλο βαθμό στην ημερήσια ενεργειακή πρόσληψη, σημαντικά περισσότερο από τα ροφήματα γάλακτος, τα αναψυκτικά και τους χυμούς.  Αυτό επισημαίνει πηγές θερμίδων σε συνήθειες που για πολλούς είναι καθημερινές.

2. Τι εννοούμε με τον όρο ήπια αφυδάτωση και τι με το σοβαρή αφυδάτωση; Ποιες οι συνέπειες της αφυδάτωσης για την υγεία;
Αφυδάτωση σημαίνει απώλεια νερού από το σώμα, σε ποσότητα που αντιστοιχεί από 1% έως 10% του βάρους του σώματος. Η ήπια αφυδάτωση, απώλεια νερού περίπου 1-2% του βάρους του σώματος, μπορεί να συμβαίνει πολλές φορές μέσα στη διάρκεια της ημέρας και να διορθώνεται εύκολα με πρόσληψη υγρών.  Μπορούμε να καταλάβουμε ότι είμαστε ηπίως αφυδατωμένοι εάν το χρώμα των ούρων μας είναι σκούρο κίτρινο ή καφέ, οπότε θα πρέπει να πιούμε νερό ή κάποιο υγρό.  Η ήπια αφυδάτωση δεν έχει επιπτώσεις στην υγεία μας αλλά έχει στην φυσική και νοητική λειτουργία.  Δηλαδή μπορεί να νοιώθουμε κουρασμένοι, να μην μπορούμε να αποδώσουμε σε μια χειρονακτική εργασία, να μην μπορούμε να συγκεντρωθούμε εύκολα ή να έχουμε πονοκέφαλο.  Βέβαια, εάν η ήπια αφυδάτωση είναι χρόνια, δηλαδή εάν δεν διορθώνεται μέσα στη διάρκεια της ημέρας αλλά προκύπτει συστηματικά σαν μέρος των συνηθειών ενός ατόμου, τότε επηρεάζεται η νεφρική λειτουργία ίσως και άλλες λειτουργίες.

Το αίσθημα της δίψας σε μεγάλο βαθμό μας προστατεύει από την αφυδάτωση αλλά όταν διψάσουμε είμαστε ήδη αφυδατωμένοι.  Να επισημάνουμε ότι η αντίληψη του αίσθηματος της δίψας είναι λιγότερο οξεία σε παιδιά και άτομα τρίτης ηλικίας, οπότε είναι σημαντικό να προσλαμβάνουμε υγρά σε τακτά χρονικά διαστήματα μέσα στη μέρα και όχι μόνον όταν διψάμε.

Η σοβαρή αφυδάτωση, απώλεια νερού μέχρι 8-10% του βάρους του σώματος, μπορεί να συμβεί σε ακραίες συνθήκες άσκησης, υψηλής θερμοκρασίας η νόσου  και να οδηγήσει ακόμη και στο θάνατο.

3. Τι εννοούμε με τον όρο υπερυδάτωση; Υπάρχουν συνέπειες της υπερυδάτωσης για την υγεία;
Υπερυδάτωση σημαίνει ότι προσλαμβάνουμε πολύ μεγάλη ποσότητα νερού τόση που προκύπτουν ανισορροπίες στους ηλεκτρολύτες.  Οδηγεί σε θάνατο. Μπορεί να συμβεί σε πολύ ακραίες συνθήκες υπερβολικής πρόσληψης υγρών χωρίς ταυτόχρονη διόρθωση των ηλεκτρολυτών, συνήθως από αθλητές μαραθωνίου ή σε καταστάσεις νόσου.   Δεν είναι πιθανόν να συμβεί επειδή κάποιος απλώς πίνει πολλά υγρά.

4. Ποιες είναι οι σωστές συμβουλές ώστε να είναι ο πληθυσμός σωστά ενυδατωμένος; Αλλάζουν αυτές οι συμβουλές – και πώς –  το χειμώνα και το καλοκαίρι;
Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων, η EFSA, συστήνει πρόσληψη νερού 2 λίτρα για τις γυναίκες και 2,5 λίτρα για τους άνδρες συνολικά από όλες τις πηγές νερού. Δηλαδή 2-2,5 λίτρα νερού από πόσιμο νερό, καφέ, τσάι, χυμούς, αναψυκτικά, γάλα, σούπες, φρούτα, λαχανικά, και όλα τα στερεά τρόφιμα.  Είναι λάθος συμβουλή το «πίνετε 2-2,5 λίτρα νερό» υπάρχουν άνθρωποι που δεν πίνουν καθόλου νερό αλλά  τρώνε φρούτα και λαχανικά και πίνουν πολλά υγρά, αυτοί δεν είναι αφυδατωμένοι επειδή δεν πίνουν πόσιμο νερό.  Ο καθένας μας ανάλογα με τις συνήθειές του θα πρέπει να προσαρμόζει τις επιλογές του για ενυδάτωση.  Μια σωστή συμβουλή είναι επιλέγουμε μια ορθή διατροφή πλούσια σε φρούτα και λαχανικά και να πίνουμε νερό και διάφορα υγρά στη διάρκεια της ημέρας, περισσότερα εάν παρατηρούμε ότι το χρώμα των ούρων μας είναι σκούρο κίτρινο.  Αυτό είναι η πλέον σαφής ένδειξη για το επίπεδο ενυδάτωσης του οργανισμού μας.

Το καλοκαίρι έχουμε μεγαλύτερες ανάγκες για ενυδάτωση, επειδή μέσω του ιδρώτα χάνουμε πολύ νερό.  Χρειαζόμαστε περίπου 1 λίτρο την ημέρα περισσότερο νερό το καλοκαίρι από ότι τον χειμώνα.

Επίσης μεγαλύτερες ανάγκες για ενυδάτωση έχουμε όταν έχουμε αυξημένη φυσική δραστηριότητα, κατά το θηλασμό αλλά και όταν έχουμε νόσο που συνοδεύεται από πυρετό, διάρροια ή εμετούς.

Θα πρέπει επίσης να είμαστε ευαισθητοποιημένοι για την πρόσληψη νερού ατόμων που δεν μπορούν να φροντίζουν τον εαυτό τους, όπως είναι τα μωρά, τα παιδιά, τα άτομα με κινητικά προβλήματα ή οι υπερήλικες.

5. Ποιες οι διαφορετικές πηγές από τις οποίες λαμβάνουμε νερό μέσω της διατροφής μας;
Περίπου το 20-25% του νερού που προσλαμβάνουμε προέρχεται από στερεά τρόφιμα, περίπου το 50% από το πόσιμο νερό και περίπου 25-30% από άλλα υγρά πχ καφέ, τσάι, αναψυκτικά, χυμούς κλπ.

6. Υπάρχει πρόβλημα ενυδάτωσης του ελληνικού πληθυσμού; Τι δείχνουν τα στοιχεία; Υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία με άλλες χώρες;
Δεν έχουμε στοιχεία ή ενδείξεις ότι ειδικά ο ελληνικός πληθυσμός έχει πρόβλημα ενυδάτωσης.  Αντίθετα φαίνεται ότι στην Ελλάδα είναι ικανοποιητική η  πρόσληψη νερού τόσο από πόσιμο νερό όσο και από άλλες πηγές νερού.  Βέβαια ιδιαίτερα τις θερμές καλοκαιρινές περιόδους, θα πρέπει να φροντίζουμε να προσλαμβάνουμε αρκετό νερό από όλες τις πηγές. Σε αυτό το σημείο θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί.

Συνδεθείτε για να αφήσετε το σχόλιό σας εδώ.