Εμπλουτισμός τροφίμων: Μόδα ή ανάγκη;

Εμπλουτισμός τροφίμων: Μόδα ή ανάγκη;

Γράφει η Θάλεια Καρδάτου, Κλινική Διαιτολόγος- Διατροφολόγος, MSc

Τα εμπλουτισμένα, ή αλλιώς λειτουργικά τρόφιμα, αποτελούν ένα ραγδαία αναπτυσσόμενο τομέα της βιομηχανίας τροφίμων, τα οποία υπόσχονται να παρέχουν οφέλη στην υγεία, μειώνοντας ακόμα και τον κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένων νόσων. Μαλακές μαργαρίνες με φυτοστερόλες, αυγά με ω-3 λιπαρά, γαλακτοκομικά με προβιοτικά, γάλα εμπλουτισμένο σε σίδηρο ή ασβέστιο και βιταμίνη D είναι μερικά μόνο, από τα προϊόντα που καταλαμβάνουν όλο και μεγαλύτερο χώρο στα ράφια των σούπερ μάρκετ. Έτσι ο καταναλωτής βρίσκεται συχνά στο δίλημμα να επιλέξει μεταξύ συμβατικών και λειτουργικών τροφίμων. Ας πάμε αρχικά να ξεδιαλύνουμε τι εννοούμε με τον όρο εμπλουτισμένα τρόφιμα και πώς γίνεται η διαδικασία.

Ως εμπλουτισμένα ή λειτουργικά τρόφιμα ορίζονται τα τρόφιμα στα οποία έχει γίνει αύξηση της περιεκτικότητας τους σε βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία, με σκοπό να παρέχουν επιπλέον όφελος στον καταναλωτή. Ο εμπλουτισμός μπορεί να γίνει με 2 τρόπους:

  • Με προσθήκη θρεπτικών συστατικών που ήδη περιέχει το τρόφιμο αλλά έχουν μειωθεί λόγω της επεξεργασίας. Η διαδικασία αυτή γίνεται σε τρόφιμα όπως χυμοί φρούτων (προστίθενται οι βιταμίνες που έχουν χαθεί κατά την διάρκεια παρασκευής του χυμού, π.χ. βιταμίνη C) και διάφορα light προϊόντα (π.χ. προσθήκη λιποδιαλυτών βιταμινών σε γάλα light, ώστε να αποκατασταθούν τα ποσά που χάθηκαν κατά την αποβουτύρωση).
  • Με προσθήκη θρεπτικών συστατικών που το τρόφιμο δεν περιέχει ή βρίσκονται σε πολύ μικρές ποσότητες. Η διαδικασία αυτή γίνεται με σκοπό να προσδώσει στο συγκεκριμένο τρόφιμο ιδιότητες που δεν είχε εκ φύσεως. Η συγκεκριμένη τεχνική έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια και παρατηρείται σε τρόφιμα όπως μαλακές μαργαρίνες εμπλουτισμένες με φυτοστερόλες ή γάλα εμπλουτισμένο με σίδηρο (το γάλα φυσιολογικά περιέχει ελάχιστες ποσότητες σιδήρου).

Είναι γεγονός πως, στον δυτικό κόσμο, αν και υπάρχει μεγάλη διαθεσιμότητα τροφίμων, εμφανίζονται χρόνιες ασθένειες που σχετίζονται με την κακή διατροφή, όπως η υπερχοληστερολαιμία, η αναιμία λόγω έλλειψης σιδήρου και η οστεοπόρωση λόγω έλλειψης ασβεστίου. Αυτό οφείλεται περισσότερο στο γεγονός ότι οι διατροφικές μας συνήθειες είναι ιδιαίτερα φτωχές και αρνούμαστε ή δυσκολευόμαστε να ακολουθήσουμε μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή, όπως αυτή που έκαναν οι πρόγονοί μας πριν από μόλις 30 χρόνια. Επιπλέον, τίθεται και το ερώτημα του κατά πόσο τα φρέσκα τρόφιμα που καταναλώνουμε, όπως τα φρούτα και τα λαχανικά, περιέχουν τις βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία που περιείχαν παλαιότερα, λόγω μείωσης της ποιότητας του εδάφους.

Είναι απαραίτητη, λοιπόν, η κατανάλωση των παραπάνω τροφίμων από όλους μας; Η απάντηση στον καταναλωτή σχετικά με την αναγκαιότητα των εμπλουτισμένων τροφίμων δεν μπορεί να είναι μία, χρειάζεται εξατομίκευση. Σίγουρα όταν αναφερόμαστε σε άτομα με έντονους ρυθμούς καθημερινότητας που αδυνατούν να καταναλώνουν όλα τα γεύματα της ημέρας ή λόγω των συνθηκών παραλείπουν συστηματικά ορισμένες κατηγορίες τροφίμων (πχ. φρούτα και λαχανικά), τότε η κατανάλωση όλων αυτών των τροφών ενθαρρύνεται ώστε να λειτουργήσουν βοηθητικά σε περιπτώσεις διατροφικής έλλειψης. Το ίδιο ισχύει και για άτομα που αθλούνται έντονα ή για παιδιά με ιδιαίτερα φορτωμένο πρόγραμμα. Καλό είναι φυσικά να αναγνωρίσει ο καθένας τις πιθανές διατροφικές του ελλείψεις με τη βοήθεια κάποιου ειδικού ώστε να καταναλώνει εκείνες τις κατηγορίες  εμπλουτισμένων τροφίμων που του είναι απαραίτητες.

Όσον αφορά συγκεκριμένα νοσήματα, η χρήση αυτών των τροφίμων έχει βρεθεί ιδιαίτερα βοηθητική, τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση. Οι φυτοστερόλες, καθώς και ω-3 λιπαρά έχουν βρεθεί να λειτουργούν θετικά στην πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων. Επομένως, η κατανάλωση μαλακών φυτικών μαργαρινών εμπλουτισμένων με φυτοστερόλες  ή ω-3 λιπαρά από άτομα με παράγοντες κινδύνου ή ιστορικό καρδιαγγειακών παθήσεων αποτελεί μια από τις κύριες συστάσεις παγκόσμιων οργανισμών. Επίσης σε άτομα με αναιμία συστήνεται η κατανάλωση γάλακτος εμπλουτισμένου με σίδηρο ή σε άτομα με οστεοπενία ή οστεοπόρωση τρόφιμα εμπλουτισμένα με βιταμίνη D και ασβέστιο.

Η αναγνώριση, επομένως, τον διατροφικών ελλείψεων του καθενός μας σε συνεργασία με κάποιον ειδικό, σε συνδυασμό με τυχόν κλινικές περιπτώσεις (επιβαρυμένο ιστορικό ή ήδη υπάρχουσα νόσος) είναι αυτά που θα καθορίσουν ποιο είδος λειτουργικού τροφίμου θα καταναλώσουμε.

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

http://www.eufic.org/article/en/page/FTARCHIVE/artid/Food-fortification-optimising-foods-goodness/

http://online.wsj.com/article/SB124267976477131801.html

http: //www.fda.gov (αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων)

http: //www.iad.gr (Ίδρυμα «Αριστείδης Δασκαλόπουλος»)

Συνδεθείτε για να αφήσετε το σχόλιό σας εδώ.